FAQ Veelgestelde vragen

5G in een notendop

5G staat voor de vijfde generatie mobiele netwerken. Belangrijkste kenmerk is de extreem hoge snelheid. 5G is niet alleen sneller dan 5G, het kan ook meer data versturen, is stabieler en is minder belastend voor de accu van jouw apparaat. De toepassingen worden hierdoor enorm uitgebreid, denk aan zelfrijdende tractoren, controle van landbouwgewassen met behulp van sensoren en zouden artsen op afstand de status van een patiënt in een (rijdende) ambulance kunnen beoordelen.

Internationaal wetenschappelijk onderzoek wijst telkens opnieuw uit dat er geen reden is tot ongerustheid, en wel om volgende redenen:

  • Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat 5G-straling een impact heeft op de gezondheid.
  • Technologische vooruitgang zorgt ervoor dat de stralingsintensiteit net verlaagd wordt.
  • De stralingslimieten voor het 5G-netwerk in België zijn erg streng.

5G betekent een hele verbetering tegenover 4G. Het is onder meer sneller, stabieler en energiezuiniger, en dat spreekt veel mensen aan. Maar 5G is ook nieuwe technologie, en onbekend is nu eenmaal onbemind. Wanneer 5G ingeburgerd is en de voordelen duidelijk zijn, zullen er ook meer voorstanders zijn.

  • 5G is sneller dan 4G.
  • Er komt extra capaciteit bij dankzij het gebruik van bijkomend spectrum in de 700MHz- en 3600MHz-banden. Aan de hand van die extra capaciteit worden nieuwe toepassingen mogelijk.
  • Er is een snellere reactietijd, tot op de milliseconde, zodat je sneller antwoord krijgt op je verstuurde data.
  • Er kunnen meer gebruikers tegelijk op het netwerk.
  • De verbindingen zullen stabieler en betrouwbaarder zijn.
  • Er kunnen meer verschillende objecten worden aangesloten, zoals sensoren.
  • Het is makkelijker om toestellen draadloos met elkaar te verbinden.

Onze 4G-netwerken beginnen in de eerste plaats verzadigd te geraken, enkel en alleen door ons toenemende gebruik van de smartphone. Daarnaast zal 5G, dankzij de extra karakteristieken, tal van nieuwe toepassingen mogelijk maken. Deze toepassingen zullen zich in de eerste plaats situeren in de bedrijvenmarkt, maar ook de doorsneeburger zal hiervan minstens indirect profiteren, denk maar aan het gebruik van 5G bij de nooddiensten.

Door middel van 5G is een uitbreiding van de capaciteit van mobiele netwerken mogelijk, waardoor we het hoofd kunnen bieden aan de toename van het datavolume dat wordt verbruikt door de smartphonegebruikers. 5G biedt bovendien een aantal extra mogelijkheden, zoals extreem hoge piekcapaciteit in specifieke gevallen, of specifieke netwerkinstellingen voor het Internet of Things, of, ten slotte, concrete configuraties voor heel betrouwbare connecties.

4G-netwerken zijn vrij performant voor smartphonegebruikers. 5G zal in eerste instantie de 4G-netwerken versterken om in de groeiende vraag naar datavolume te voorzien. 5G kan daarnaast ingezet worden in verschillende nieuwe domeinen, die we dan ook ‘smart’ zullen kunnen noemen. Zoals je smartphone zoveel meer mogelijkheden biedt dan enkel telefoneren, verwacht men dat verschillende sectoren ook meer zullen kunnen innoveren door 5G te gebruiken. Enkele voorbeelden daarvan zijn:

Voor het milieu:

  • waken over de luchtkwaliteit via fijnstofmeters;
  • zuinig omspringen met water in de landbouw dankzij het gebruik van sensoren;

In slimme steden:

  • verkeersstromen in goede banen leiden;
  • beschikbare parkeerplaatsen aanduiden;

Voor de ondernemingen:

  • inzet van automatische kranen in de havens;
  • draadloze automatisatie in de assemblage;

5G maakt gebruik van radiogolven, een vorm van elektromagnetische straling. De lagere radiofrequenties van 5G (tussen 700 MHz en 3800 MHz) zijn vergelijkbaar met de frequenties die worden gebruikt door de bestaande draadloze communicatienetwerken (tussen 800 MHz en 2700 MHz).

De huidige normen die in België worden gehanteerd inzake de intensiteit van de blootstelling aan radiofrequenties (en die nageleefd zullen moeten worden) zijn erg strikt met als doel om een zeer hoog niveau van bescherming te garanderen tegen schadelijke gevolgen voor onze gezondheid.

De huidige in België gehanteerde normen zijn namelijk strenger dan de internationale norm. Gezien de erg strikte stralingsnormen die opgelegd zijn in België, blijft de bescherming van personen zeer hoog, ook bij de introductie van 5G.

Het gebruik van de hogere radiofrequenties (het 26 GHz-bereik) waarnaar nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek werd gedaan, zal voorlopig niet worden toegestaan in België.

Ecologische voetafdruk

Er zijn geen wetenschappelijk betrouwbare aanwijzingen dat hoogfrequente, elektromagnetische velden die onder de wettelijke waarden liggen een gevaar vormen voor dieren en planten. Het enige bekende effect van 5G-straling is verwarming door energieabsorptie, maar dat effect is zodanig klein dat het geen biologische invloed heeft op levende wezens.

Gezondheid

De invloed van radiofrequenties - en dus mobiele straling - op de gezondheid wordt al meer dan 25 jaar wetenschappelijk onderzocht. Nationale en internationale instellingen, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, zijn het erover eens dat mobiele straling die onder de aanbevolen drempels ligt, geen bewezen gevolgen heeft voor de gezondheid.

5G-straling valt onder de categorie 'niet-ioniserende' straling. Dat betekent dat dit type straling te zwak is om chemische bindingen te verbreken. Met andere woorden, ze heeft geen bewezen invloed op mens en dier. Ook wifi, FM-radio en straling van elektriciteitskabels behoren tot de categorie van niet-ioniserende straling.

Internationale experts hebben uit de duizenden wetenschappelijke studies rond 5G-straling geen aantoonbare gezondheidseffecten kunnen vaststellen. Elektromagnetische straling heeft hoogstens een thermisch effect maar geen biologisch effect.

5G maakt gebruik van radiogolven, een vorm van elektromagnetische straling. De lagere radiofrequenties van 5G (tussen 700 MHz en 3800 MHz) zijn vergelijkbaar met de frequenties die worden gebruikt door de bestaande draadloze communicatienetwerken (tussen 800 MHz en 2700 MHz).

De huidige normen die in België worden gehanteerd inzake de intensiteit van de blootstelling aan radiofrequenties (en die nageleefd zullen moeten worden) zijn erg strikt met als doel om een zeer hoog niveau van bescherming te garanderen tegen schadelijke gevolgen voor onze gezondheid.

De huidige in België gehanteerde normen zijn namelijk strenger dan de internationale norm. Gezien de erg strikte stralingsnormen die opgelegd zijn in België, blijft de bescherming van personen zeer hoog, ook bij de introductie van 5G.

Het gebruik van de hogere radiofrequenties (het 26 GHz-bereik) waarnaar nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek werd gedaan, zal voorlopig niet worden toegestaan in België.

Naar de gevolgen van straling van zendmasten en mobiele telefoons is al heel wat onderzoek gedaan naar aanleiding van de introductie van de 2G-, 3G- en 4G-technologie. Sciensano heeft in een advies bevestigd dat de gezondheidsrisico’s kunnen worden ingeschat op basis van bestaand onderzoek dat is uitgevoerd naar vergelijkbare frequenties als die van 5G-technologie, namelijk de laagste frequentiebanden, 700 MHz en 3600 MHz. Het bestaande onderzoek geeft aan dat er geen aantoonbare schadelijke gevolgen zijn van deze straling (700MHz en 3600 MHz) op de gezondheid, ongeacht van welke technologie de straling afkomstig is, als de stralingsintensiteit onder de blootstellingslimieten blijft. Voor de hogere frequentiebanden is er echter nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs om conclusies uit te trekken.

Technologie

5G verschilt in essentie niet van de 4G-technologie: in beide gevallen gaat het om het draadloos verzenden en ontvangen van data via radiogolven. 5G maakt meer capaciteit mogelijk omdat deze technologie enerzijds efficiënter werkt, en anderzijds ook gebruik maakt van nieuwe frequentiebanden. In een eerste fase zijn dit banden tussen 3400 MHz en 3800 MHz.

Doordat een groot aantal bijkomende frequenties wordt gebruikt in de nieuwe frequentiebanden, kunnen er meer data worden verstuurd. 5G zal die signalen gerichter en efficiënter verzenden, dankzij specifieke, zogeheten slimme antennes die de stralen hoofdzakelijk in de richting van de gewenste gebruiker bundelen.

Er kan een lichte toename van de totale blootstelling aan radiogolven optreden wanneer 5G in België wordt toegevoegd aan een bestaand netwerk. Maar die blootstelling aan 5G-straling blijft ruim onder de wettelijke normen. Daarbij komt nog een belangrijk verschil tussen 5G en 4G: een slimme 5G-antenne zendt niet in alle richtingen uit zoals bij 4G, maar enkel naar actieve gebruikers.

De 5G-frequenties komen vrij goed overeen met de frequenties van 3G en 4G, alleen heeft 5G nog een extra hoge frequentie. Hoge frequenties reiken minder ver dan lage, dus zijn er meer ondersteunende 5G-antennes nodig. Maar het zullen vooral meer kleinere antennes zijn, die afzonderlijk minder straling geven. Een 5G-mast werkt bovendien veel gerichter dan de bestaande antennes en is veel energiezuiniger.

5G-netwerken bieden een betere bescherming van de uitgewisselde gegevens, met name door verbeterde beveiligingsprotocollen. De privacy risico's houden voornamelijk verband met het gebruik van de netwerken en niet met de werking van de netwerken zelf. Deze risico's zijn vergelijkbaar voor de verschillende soorten netwerken (4G, 5G, glasvezel, kabel...). Het is evenwel belangrijk dat men zich bewust is van de inhoud die wordt uitgewisseld door allerhande toepassingen en “geconnecteerde” objecten waardoor persoonlijke gegevens worden uitgewisseld via de netwerken. Zij vormen het grootste risico voor de privacy.

Alle 5G-antennes moeten, net als 2G-, 3G- en 4G-antennes, voldoen aan de internationale blootstellingslimieten voor elektromagnetische straling. De totale optelsom van alle elektromagnetische straling mag nooit boven die limieten uitkomen.

5G is op radiotechnisch vlak eigenlijk een evolutie van 4G. Naast de bijkomende frequentiebanden voor 5G op 700 MHz en 3600 MHz zullen ook een aantal nieuwe elementen worden geïntroduceerd zoals actieve slimme antennes of de waaktoestand voor apparatuur zodat 5G efficiënter gebruik kan maken van die elektromagnetische straling waardoor gegevens sneller, efficiënter en energiezuiniger verstuurd kunnen worden.

De capaciteit van een 5G-netwerk is een stuk groter dan bij 4G. Om deze hogere capaciteit te bereiken maakt 5G gebruik van meer spectrum en hogere frequenties, waardoor data sneller verwerkt kunnen worden. 5G kan dus een oplossing bieden voor het stijgende dataverbruik en het voorkomen van de verzadiging van het 4G-netwerk. Los van de technologie, werd voor het dataverbruik de laatste jaren sowieso een exponentiële toename opgetekend.

5G-straling is, net zoals bij 2G, 3G en 4G, een straling via radiofrequenties of radiogolven. Je vindt deze straling met name terug bij radio of tv, wifi en afstandsbedieningen. De gebruikte telecomstralen zijn niet-ioniserend, wat betekent dat ze onvoldoende energie hebben om het DNA van onze cellen te beschadigen en op deze wijze kanker te veroorzaken.

Samenleving

Je hebt een toestel nodig dat compatibel is met het 5G-netwerk. Als je toestel niet 5G-compatibel is, zal het niet in staat zijn om het 5G-netwerk te detecteren.

Je hebt allereerst een smartphone nodig die 5G compatibel is. Dit toestel zal voor mobiel internet automatisch op 5G afstemmen indien je operator 5G in die regio aanbiedt.

Op 14 juli 2020, kregen de operatoren Cegeka, Entropia, Orange, Proximus en Telenet voorlopige 5G-rechten toegekend door het BIPT (Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie). Dankzij die voorlopige gebruiksrechten kunnen de operatoren de eerste ontwikkelingen van 5G in België mogelijk maken. Als regelgevende instantie moet het BIPT erop toezien dat deze geplande toewijzingen van radiofrequenties, die worden opgelegd door Europa, worden georganiseerd in België. Het BIPT wijst die banden toe aan de operatoren met het oog op een optimaal gebruik van het radiospectrum. Zo kunnen de operatoren verschillende mobiele diensten aanbieden, zowel aan professionele als aan particuliere gebruikers.

Cegeka en Entropia hebben zich intussen teruggetrokken. Cegeka heeft evenwel twee operatoren overgenomen, Citymesh en Gridmax, die op basis van eerder toegekende gebruiksrechten beschikken over een stukje 5G-spectrum tussen 3400 MHz en 3600 MHz.

Historiek & vandaag

5G is al beschikbaar, namelijk bij Proximus in de vroegere 3G band op 2100 MHz. Er zijn ook al voorlopige vergunningen toegekend in de band 3600-3800 MHz die de operatoren toelaten om 5G in België commercieel uit te baten.

Momenteel voeren de mobiele-telefonieoperatoren in België testen uit met 5G-antennes. In enkele gemeenten is er ook al een uitrol van 5G Light, waarbij bepaalde 3G- of 4G-antennes worden omgevormd naar 5G. De prestaties van deze 5G Light bieden niet dezelfde mogelijkheden als 5G. De voornaamste innovaties van 5G, zoals de slimme antennes en extra spectrum, werden immers nog niet geïntroduceerd. Operatoren mogen met hun bestaande licenties (4G) de 5G-technologie reeds gebruiken, in het kader van het principe van technologieneutraliteit.

Nadat de federale ministerraad de koninklijke besluiten en het wetsontwerp voor de veiling van de 5G-rechten goedkeurde gaf ook het Overlegcomité (het orgaan waarin de Federale Staat en de deelstaten overleg plegen over zaken waarvoor ze een gedeelde bevoegdheid hebben), zijn finaal akkoord op 24 november 2021. Het BIPT plant de veiling voor het tweede kwartaal van 2022. Nadat de operatoren de gebruiksrechten voor het 5G-radiospectrum verworven hebben kunnen ze aanvangen met de ontwikkeling ervan en bij de gewesten de nodige vergunningen vragen om hun antennes en masten te plaatsen en uit te baten.