Technologie 5G en technologie

De 5G technologie kan worden ingezet voor talloze nieuwe toepassingen en niet alleen het grote publiek zal van performante en breedbandige verbindingen kunnen genieten. Ook diverse economische en maatschappelijke sectoren genieten dankzij 5G van digitalisering en nieuwe toepassingen.

5 G VR glasses

5G als trendbreker

We staan elke dag met elkaar in digitale verbinding. Om aan die wensen voor spraak- en dataverbindingen te beantwoorden, werden publieke mobiele netwerken gestaag uitgebouwd. 5G is - na 2G, 3G, 4G (en zelfs 4.5G) - een ware trendbreker: het biedt veel meer mogelijkheden dan een mobiele connectie tussen een telefoon en een antenne. De technologie kan worden ingezet voor talloze nieuwe toepassingen en niet alleen het grote publiek zal van performante en breedbandige verbindingen kunnen genieten. Ook diverse economische en maatschappelijke sectoren genieten dankzij 5G van digitalisering en nieuwe toepassingen. In het kader van 5G worden deze sectoren verticals’ genoemd. Verticals maken gebruik van klassieke mobiele netwerken, gedeelde private netwerken of van eigen netwerken.

Enkele voorbeelden van sectoren of verticals:

  • verbeteren en optimaliseren van mobiliteit en de inzet van autonome voertuigen;
  • innovaties in de productie industrie;
  • mogelijkheden voor gezondheidsmonitoring op afstand;
  • verbeteren van de openbare veiligheid;
  • nieuwe ontwikkelingen in virtual reality en digitale media;
  • inzet van sensoren en autonome voertuigen voor precisielandbouw;
  • uitrol voor slimme steden faciliteren;
  • monitoren en optimaliseren van energieverbruik en productie;
  • ondersteunen van de communicatie tussen geconnecteerde objecten (Internet of Things) - onder andere de sensornetwerken die klimaatveranderingen in het leefmilieu opmeten.

Elke sector heeft specifieke communicatiebehoeftes zoals betrouwbaarheid, bereik, datahoeveelheid, energieverbruik en latentie (de totale vertraging tussen het versturen en het ontvangen van een signaal, meestal uitgedrukt in milliseconden). 5G is een technologie die effectief inzetbaar is in al deze verschillende domeinen. Voor meer details en voorbeelden verwijzen we naar de volgende studies: Berec, European Commission, European Investment Bank, World Economic Forum 1, Arthur D Little 1, Arthur D Little 2.

5G op drie niveaus

De International Telecommunication Union legde de specifieke technische kenmerken van 5G ten opzichte van 4G vast op drie niveaus:

1. Snelle mobiele verbindingen

  • Met een maximaal debiet tot 20 GBits/seconde als maximum downloadcapaciteit.
  • Elke gebruiker zou standaard moeten beschikken over een debiet van 100MBits/seconde in de downlink. Dankzij deze limiet kan iedereen supersnel surfen.

2. Sterk verbeterde ‘latentie’ of een snellere responstijd

  • Snellere responstijd tot 1 ms voor specifieke toepassingen.
  • Belangrijk voor nieuwe toepassingen die afhangen van een lage latentie (bijvoorbeeld: autonome voertuigen of slimme fabrieken).

3. Groter aantal verbonden objecten

  • Tot 1.000.000 toestellen per vierkante kilometer.

Geleidelijke introductie van 5G

Bovenstaande technische kenmerken stellen de ambitie voor, maar zijn zeker geen directe realiteit op alle locaties en toepassingen. De uitrol van 5G vraagt tijd. Zo zullen sommige toepassingen nog ondersteund worden door de huidige 4,5G-technologie. Geleidelijk aan zal de 5G-technologie worden uitgerold naar alle toepassingen. Dit proces kan verschillende jaren duren. De verticals zullen een belangrijke groeipool zijn voor de uitrol van 5G.

Meer info over de komende mobiele technologische evolutie staat in dit recent rapport van de Europese Commissie, in het Cisco Annual Internet Report 2018-2023 en in The Mobile Economy 2021 van GSMA.

Hoe werd 5G ontwikkeld?

Elke nieuwe generatie start met studiegroepen van het International Telecommunication Union (ITU), het gespecialiseerde agentschap van de Verenigde Naties voor informatie- en communicatietechnologieën. Het werd opgericht in 1865 om internationale connectiviteit in communicatienetwerken mogelijk te maken. ITU zet zich in om alle mensen ter wereld met elkaar te verbinden, waar ze ook wonen en wat hun middelen ook zijn. Ze werken rond radiospectrum- en satellietbanen, ontwikkelen technische normen en streven naar een verbeterde toegang tot ICT over de hele wereld. Zo ondersteunen en beschermen ze ieders recht om te communiceren.

Na jaren studiewerk ontwikkelde het ITU een gedetailleerde aanbeveling: M.2150-0 van de ITU-R: detailed specifications of the terrestrial radio interfaces of International Mobile Telecommunications-2020 (IMT-2020). In samenspraak met alle actoren en landen geeft deze aanbeveling gedetailleerde specificaties van de radio-interfaces voor de terrestrische component van 5G. IMT-2020 maakt wereldwijde compatibiliteit, internationale roaming en toegang tot de diensten mogelijk in verschillende gebruiksscenario's, waaronder verbeterde mobiele breedband (eMBB), massieve machinetypecommunicatie (mMTC) en ultrabetrouwbare communicatie met lage latentie (URLLC).

De specificaties van die aanbeveling worden omgezet in technische standaarden door organisaties zoals 3GPP en ETSI. Vervolgens bekijken verschillende werkgroepen hoe ze de aanbevelingen kunnen implementeren. Deze werkgroepen omvatten deelnemers van telecombedrijven, bedrijven die chips maken, actoren uit de verticals,... Iedereen werkt samen om tot een wereldwijde consensus te komen. Die consensus is essentieel om over de hele wereld netwerken te kunnen bouwen die vlot samenwerken en dezelfde technische taal spreken.

5G en online veiligheid

5G transformeert de manier waarop we gebruik maken van mobiele netwerken. Zo zullen heel wat nieuwe toepassingen, bedrijven en diensten gebruikmaken van de 5G-technologie. Het is duidelijk dat 5G een grote rol zal spelen in onze maatschappij. Daarom is de online veiligheid ervan een belangrijke factor.

Aanbevelingen op Europees niveau

Op 26 maart 2019 keurde de Europese Commissie (EC) de aanbeveling van de commissie (EU) 2019/534 betreffende de cyberbeveiliging van 5G-netwerken goed. Die aanbeveling verzocht de lidstaten een nationale risicobeoordeling van de 5G-netwerken uit te voeren. Bovendien werd ook gevraagd om de beveiligingsvereisten en risicomanagement op nationaal niveau te herzien. Met deze aanbeveling moedigde de Commissie de EU-lidstaten aan tot samenwerken aan een gecoördineerde risicobeoordeling. Het beoogde resultaat is een gemeenschappelijke toolbox met maatregelen voor het beperken van de online beveiligingsrisico's in 5G-netwerken. 24 EU-lidstaten hebben de aanbevelingen opgevolgd en resultaten overgemaakt aan de Europese Commissie en het Europees Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging (ENISA).

  • Op 9 oktober 2019 werden de resultaten gepubliceerd in het verslag over de gecoördineerde EU-risicobeoordeling inzake de beveiliging van 5G-netwerken. Het verslag brengt de belangrijkste dreigingen en hun actoren, de meest gevoelige activa, de belangrijkste kwetsbaarheden en een aantal strategische risico's in kaart.
  • In januari 2020 lanceerde de samenwerkingsgroep (NIS) het verslag over de goedkeuring van de toolbox, met een reeks maatregelen inzake cyberbeveiliging op nationaal en Europees niveau.
  • Aanvullend werd ook een factsheet gepubliceerd in 23 talen met daarin een tijdlijn over cyberbeveiliging van 5G-netwerken, de EU-toolbox voor cyberbeveiliging van 5G-netwerken, en de belangrijkste maatregelen die op dat vlak moeten worden genomen.
  • Diezelfde dag heeft de EC een bericht gepubliceerd over het belang van de implementatie van de EU-toolbox voor de veilige uitrol van 5G-netwerken in de EU. Daarin spoorde de EC de lidstaten aan om uiterlijk op 30 juni 2020 verslag uit te brengen over de uitvoering ervan.

Online veiligheid in België

In België werkte het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT) samen met andere Belgische en Europese instanties aan het kader rond de beveiliging van 5G. Er werd een nationale risicobeoordeling uitgevoerd. Daaruit volgde een verslag met de vereiste nationale maatregelen, rekening houdend met internationale ontwikkelingen. Op basis van het verslag vroeg de Nationale Veiligheidsraad (NVR) op 22 juni 2020 om de bijkomende veiligheidsmaatregelen te nemen en het wettelijke kader aan te passen. De extra maatregelen vormen een aanvulling op de bestaande verplichtingen inzake netwerkbeveiliging.

Cyberbeveiliging op Europees niveau in kaart

Alle EU-lidstaten voerden nationale risicobeoordelingen uit op vlak van cyberbeveiliging. Dit rapport identificeert op basis daarvan de belangrijkste online bedreigingen, risico’s, kwetsbaarheden en actoren. Vanuit deze beoordeling worden maatregelen op nationaal en Europees niveau opgezet.