Gezondheid 5G en gezondheid

Hoe gezond is 5G? Blootstellingslimieten en stralingsnormen beperken de impact op onze gezondheid. Om te begrijpen wat dat precies is, duiken we in de wereld van de elektromagnetische straling.

5G Health

Bij de introductie van nieuwe technologieën zoals 5G staat de veiligheid en de gezondheid van de burger voorop. De mogelijke effecten en risico’s voor de gezondheid worden grondig en voortdurend geëvalueerd door wetenschappelijke instanties. Waar nodig worden passende maatregelen ingevoerd zoals bijvoorbeeld blootstellingslimieten. Om te begrijpen wat dat precies is, duiken we in de wereld van de elektromagnetische straling.

Wat is elektromagnetische straling?

In onze omgeving worden we permanent blootgesteld aan elektromagnetische straling. Die straling is afkomstig van menselijke activiteit, medische procedures, industriële activiteiten,... Maar er bestaat ook natuurlijke straling zoals het zonlicht.

Een vorm van elektromagnetische straling zijn radiogolven. 5G maakt gebruikt van radiogolven, net zoals 2G, 3G en 4G. Omdat het onderzoek naar hoge radiofrequenties zoals 26 GHz nog loopt en er voorlopig geen interesse is vanuit de markt voor deze radiofrequentieband, wordt deze band voorlopig niet geveild. Enkel de radiofrequenties tussen 700 en 3800 MHz worden geveild. Dat wil zeggen dat 5G voorlopig enkel radiogolven binnen deze frequenties kan uitsturen. Hiermee werkt 5G op gelijkaardige radiofrequenties als 2G, 3G en 4G.

Het elektromagnetisch spectrum is als volgt verdeeld:

Niet-ioniserende straling:

  • Elektromagnetische straling met lagere frequentie waarvan de fotonen (elementaire deeltjes van elektromagnetische straling) niet genoeg energie dragen om de structuur van DNA te veranderen.
  • Bij de niet-ioniserende stralen worden toepassingen ingedeeld volgens de frequenties:
    • Extreem lage frequenties: hoogspanningslijnen, elektrische apparatuur, elektrisch aangedreven voertuigen, ...
    • Middenfrequenties: antidiefstal- en identificatiesystemen, spaarlampen,..
    • Radiofrequenties en microgolven: draadloze apparaten, mobiele telefoons, radio-omroep, tv, de frequenties van 5G...

Ioniserende straling:

  • Elektromagnetische straling met hogere frequenties waarvan de fotonen voldoende energie dragen om de structuur van DNA te veranderen. Hierdoor bestaat de kans dat de chemische bindingen tussen moleculen worden verbroken.
  • Voorbeelden: UV-B (ultraviolette straling type B) en UV-C (ultraviolette straling type C): erkend voor de risico's van langdurige blootstelling aan de zon, bijvoorbeeld de reglementering van de zonnecenters, röntgenstralen (gebruikt in klinische/ziekenhuisomgeving voor foto’s en digitale opnames) en gammastralen (onder andere gebruikt in bepaalde medische toepassingen).
Gezondheid Infographic radiogolven en elektromagnetische straling

Blootstellingslimieten

Aan radiogolven worden blootstellingslimieten opgelegd: de maximale hoeveelheid elektromagnetische straling waaraan je als burger mag worden blootgesteld. De grenzen van de blootstelling worden voorgesteld door internationale organisaties zoals de Internationale Commissie voor de bescherming tegen niet-ioniserende straling (ICNIRP), erkend door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of het Instituut van de elektrische en elektronische ingenieurs (IEEE) in de VS.

Er werden reeds talloze studies uitgevoerd om het risico van mogelijke menselijke effecten als gevolg van straling te beoordelen, afhankelijk van het type straling, de intensiteit en de duur van de blootstelling. Deze studies resulteerden in blootstellingsnormen. Om rekening te houden met kwetsbare groepen zoals kinderen, zwangere vrouwen, ouderen en zieken worden nog strengere limieten toegepast. Om die reden past het ICNIRP een limiet toe dat voor het grote publiek altijd minstens 50 keer lager is dan de grenswaarde die werd vastgesteld voor het volledige lichaam. Bovendien worden deze basis beperkingen en referentieniveaus regelmatig herzien en worden de resultaten van de meest recente studies hierbij meegenomen en waar nodig aangepast.

Op basis van de huidige wetenschappelijke kennis concluderen deskundigen dat blootstelling aan elektromagnetische velden binnen deze limieten geen schadelijke gevolgen heeft voor de menselijke gezondheid:

  • Het ICNIRP stelt dat “de 5G blootstelling geen schadelijke gevolgen heeft, voor zover men zich aan de ICNIRP-richtlijnen houdt.”
  • De Wereldgezondheidsorganisatie bevestigt dat “tot op vandaag, en na uitgebreid onderzoek, men geen nadelige oorzakelijke gevolgen kan vaststellen voor de gezondheid door de blootstelling aan draadloze technologieën.”

Toch is het belangrijk om waakzaam te blijven bij de introductie van nieuwe technologieën en/of nieuwe radiofrequentiebanden. Er is dan ook een nood aan uitgebreid en voortdurend onderzoek. De Europese Commissie ondersteunt aanzienlijke onderzoeksinspanningen naar blootstelling aan elektromagnetische velden. Elke nieuwe technologische ontwikkeling gaat hand in hand met een analyse van de mogelijke effecten ervan op de menselijke gezondheid en het milieu. Zo heeft Europa een onderzoeksbudget voorzien van 30 miljoen euro om de wetenschappelijke kennis te verbeteren over 5G en gezondheid.

Stralingsnormen in Europa en België

De limieten voorgesteld door het ICNIRP hebben betrekking op het geheel aan ontvangen straling en dit zowel op vlak van de elektrische veldsterkte en de magnetische veldsterkte. Voor elke frequentie van ontvangen straling is er een maximaal niveau van veldsterkte waar rekening mee gehouden wordt. Als voorbeeld bedraagt de elektrische veldsterkte 41,2 Volt/meter voor signalen met een frequentie van 900 MHz. Bij 3800 MHz is dit een elektrische veldsterkte van 61 Volt/meter. We spreken dus over een cumulatieve limieten d.w.z. limieten die alle invloeden van nabijgelegen zendmasten (alle technologieën en alle frequentiebanden) in rekening brengen.

De aanbeveling 1999/519/EG van de Raad van Europa heeft een stralingslimiet van 41,2 Volt/meter bij 900 MHz aanbevolen aan haar lidstaten. Deze aanbeveling is gebaseerd op de ICNIRP-richtlijnen, gepubliceerd in 1998 en herzien in 2020. De meeste Europese landen gebruiken deze aanbeveling. In België worden bovenop de Europese aanbeveling nog een aantal veiligheidsmarges ingebouwd. De Belgische normen zijn dus nog strenger dan de Europese blootstellingslimieten.

De normen in België worden bepaald op het niveau van de gewesten. Belangrijk om rekening mee te houden: het is niet evident om de normen van de drie regio's van ons land met elkaar te vergelijken omdat de berekeningsmethoden en de maatregelen verschillen. Kort gezegd:

  • In Vlaanderen wordt de cumulatieve norm aangepast volgens de frequentie en bedraagt 20,6 Volt/meter in de 900 MHz band. Er bestaat ook een norm per antenne, vastgelegd op 3 Volt/meter in de 900 MHz band. Er wordt gewerkt aan een herziening die de norm per antenne vervangt door een norm per operator.
  • De norm in Wallonië voorziet geen cumulatieve limiet zoals bij de ICNIRP, maar heeft een norm vastgelegd van 3 Volt/meter per antenne per technologie, identiek voor alle radiofrequenties.
  • De Brusselse regering heeft op 23 juli 2021 het principe van een cumulatieve norm van 14,5 Volt/meter gevalideerd voor alle mobiele technologieën samen.
5G smartphone

Waar of niet waar? Mythes rond 5G.

Zoals bij elke introductie van nieuwe technologieën roept ook 5G veel vragen en bezorgdheden op. Fake news en complottheorieën verspreiden zich als een lopend vuurtje. De meeste mythes gaan over de gezondheidseffecten van 5G. Maar moeten we ons echt zorgen maken?

Elektrohypersensitiviteit

Verschillende mensen ervaren gezondheidsproblemen die zij linken aan het bestaan van elektromagnetische velden. Deze aandoening noemen we elektrohypersensitiviteit of EHS. EHS-patiënten ervaren klachten bij alle frequenties uit het elektromagnetisch spectrum: van radiogolven tot lichtstralen.

Mensen met EHS vertonen verschillende symptomen die niet gelinkt kunnen worden aan eventuele andere medische problemen. De symptomen variëren van persoon tot persoon. Sommigen ervaren klachten die zo hevig zijn dat ze zichzelf isoleren en hun levensstijl volledig aanpassen.

Enkele symptomen die worden toegeschreven aan blootstelling aan Elektromagnetische compatibiliteit (CEM) door mensen die klagen over EHS zijn:

  • Oorsuizen
  • Druk op trommelvliezen
  • Duizeligheid
  • Hoofdpijn
  • Vermoeidheid
  • Futloosheid
  • Slaapstoornis
  • Concentratieproblemen

Omdat de symptomen en diagnostische criteria verschillend zijn, is het moeilijk om in te schatten hoeveel mensen met EHS kampen. In Frankrijk geeft de meest recente studie aan dat gemiddeld 5% van de bevolking aan EHS lijdt (rapport Anses, 2018).

Op dit moment bestaan er geen wetenschappelijke studies die een verband tussen elektromagnetische velden en de genoemde symptomen aantonen. De World Health Organization (WHO) deelt in dit rapport meer info over elektromagnetische straling en hypersensitiviteit.