Publicatie Blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden en beoordeling van carcinogenen door het IARC: voorlopige beoordeling van het risico op bias in de literatuur voor 10 sleutelkenmerken van carcinogenen voor de mens

Meer in het bijzonder was de review gericht op experimentele in-vivo- (op proefdieren) en in-vitrostudies (op biologische cellen of weefsels), waarbij een verband werd onderzocht tussen de blootstelling aan RF-EMV (met frequenties variërend van 300 MHz tot 300 GHz) en acht van de tien sleutelkenmerken die door het IARC zijn gedefinieerd, want twee ervan zijn net onderzocht in systematische reviews. De ene ging over genotoxiciteit (dat wil zeggen het vermogen van RF-EMV om te handelen als toxische stof voor de genen die genetische informatie ondersteunen). De andere, uitgevoerd door de Wereldgezondheidsorganisatie, gaat over oxidatieve stress (het onevenwicht tussen de productie van reactieve zuurstofcomponenten en de antioxidante verdedigingsmechanismen van het lichaam, die ook schade aan gezonde cellen en weefsels kunnen veroorzaken).

De acht onderzochte sleutelkenmerken betroffen bijvoorbeeld de mogelijke rol van RF-EMV bij het verstoren van de biologische reacties of celonsterfelijkheid; dit is nefast voor de kwaliteit van de cellen. Het fenomeen van apoptose of geprogrammeerde celdood heeft immers de functie van het vernietigen van beschadigde cellen. Onsterfelijkheid impliceert dat deze cellen zich nog steeds voor onbepaalde tijd kunnen voortplanten.

Verschillende databanken werden gebruikt om relevante artikelen te vinden (EMF-Portal, Web of Science en Google Scholar). De geselecteerde artikelen moesten overigens onderworpen zijn aan de kritiek van andere wetenschappers, dat wil zeggen onderworpen aan een peerreview. Dankzij die kritische review kan de kwaliteit en geldigheid van de resultaten beoordeeld worden vóór de publicatie in wetenschappelijke tijdschriften.

De onderzoekers beoordeelden vervolgens de kwaliteit van de studies die uit de wetenschappelijke literatuur zijn gehaald, evenals het risico op bias (RoB voor Risk of Bias) op basis van verschillende criteria zoals het gebruik van een schijngroep (de stalen of dieren van deze groep worden onder dezelfde omstandigheden geplaatst als die welke blootgesteld worden, zonder de daadwerkelijke blootstelling, het blootstellingssysteem is uitgeschakeld), temperatuurcontrole (een belangrijke voorwaarde om te waarborgen dat de potentieel waargenomen effecten niet te wijten zijn aan een temperatuurstijging), het uitvoeren van blinde experimenten (dat wil zeggen dat de onderzoekers niet weten welke dieren/stalen al dan niet blootgesteld zijn aan RF-EMV om elke invloed op de resultaten te kunnen vermijden, zelfs onbedoeld) of de dosimetrie (dat wil zeggen de beoordeling van de kwaliteit van de RF-EMV die door de dieren of de cellen worden geabsorbeerd). De studies waarbij een mobiele telefoon als blootstellingssysteem werd gebruikt, werden bijvoorbeeld uitgesloten omdat de blootstelling afhankelijk is van vele parameters, zoals de positie van de dichtstbijzijnde antenne, het soort gebruik, enz. en moeilijk te karakteriseren is). Biases zijn fouten die de resultaten van een studie kunnen beïnvloeden, het is dus belangrijk om hiermee rekening te houden.

In totaal werden 119 in-vitro- en 40 in-vivostudies opgenomen in de systematische review. Slechts 70 van hen meldden een statistisch significant effect. Van deze studies werden 29 van goede kwaliteit geacht en slechts 3 meldden een negatief effect (effecten van de RF-EMV op biologische reacties en celonsterfelijkheid). Die studies vereisen speciale aandacht en een replicatie van de analyses om deze resultaten te bevestigen of te ontkrachten.

Deze systematische review van goede kwaliteit onderstreept eens te meer de cruciale behoefte om de kwaliteit van de in de wetenschappelijke literatuur beschikbare studies te verbeteren. Verder onderzoek is nodig voordat conclusies kunnen worden getrokken over de potentiële effecten van RF-EMV.