Publicatie Reacties van het autonome zenuwstelsel op omgevingsniveaus van blootstelling aan de eerste gebruikte frequentieband van 5G (3,5 GHz) bij gezonde individuen

Om dit te bereiken bracht het onderzoeksteam 44 deelnemers (24 mannen en 20 vrouwen) samen, meestal tussen 21 en 31 jaar en in goede gezondheid. De vrijwilligers moesten voldoen aan een reeks criteria zoals een regelmatige slaap, niet ziek zijn, geen tabak nuttigen of drugs gebruiken en geen specifieke gevoeligheid voor EMV vertonen. Vrijwilligers werd gevraagd geen prikkels (koffie, alcohol, chocolade) te consumeren gedurende de 24 uur voorafgaand aan het experiment. Al deze maatregelen worden genomen om te voorkomen dat een mogelijk effect dat wordt waargenomen op het ANS bijvoorbeeld te wijten is aan een gebrek aan slaap of aan koffie-inname en niet aan de blootstelling die hier wordt onderzocht, 5G.

De vrijwilligers werden blootgesteld aan EMV uitgezonden door een 5G-antenne met een frequentie van 3,5 GHz en een elektrische veldsterkte tussen 1 en 2 V/m. Hoewel ze werd gereproduceerd in het laboratorium, imiteert deze blootstelling de blootstelling aan 5G die vandaag zou kunnen voorkomen in omgevingen waar dergelijke antennes aanwezig zijn. De gemiddelde SAR (specifieke absorptiesnelheid, d.w.z. de hoeveelheid elektromagnetische energie die door de organen wordt geabsorbeerd) bedroeg respectievelijk 0,037 mW/kg en 0,008 mW/kg voor het hoofd en de hersenen. Deze waarden liggen ruim onder de Europese limiet van 2000 mW/kg.

De ruimte waarin het experiment plaatsvond werd afgeschermd tegen elke andere mogelijke bron van EMV.

De impact op het autonome zenuwstelsel werd op twee manieren gemeten:

• de temperatuur van de huid op drie precieze punten (hand, hoofd en nek);
• de elektrodermale activiteit, dat wil zeggen de elektrische activiteit van de huid. Om de elektrodermale activiteit te meten, werden vrijwilligers onderworpen aan regelmatige piepjes, met een tussenpoos van 15 seconden, die op een natuurlijke wijze een elektrodermale reactie opwekken. Het doel was om na te gaan of deze natuurlijke reactie op een pieptoon kon worden gewijzigd bij blootstelling aan 5G-EMV.

Elke vrijwilliger heeft deelgenomen aan twee sessies met maximaal 1 week ertussen. Van de twee sessies was er een daadwerkelijke blootstelling en een shamblootstelling. (“Sham” betekent dat individuen onder precies dezelfde omstandigheden werden geplaatst als tijdens de daadwerkelijke blootstelling, maar dan met het blootstellingssysteem uitgeschakeld. Dit maakt het mogelijk zich ervan te verzekeren dat een verschil tussen de twee groepen, indien er een is, toe te schrijven is aan de blootstelling en niet aan een andere parameter binnen de testomgeving die tussen de twee groepen zou verschillen.) De volgorde van de blootstellings- en shamsessies was willekeurig.

Elke sessie bestond uit drie fasen:

• een referentiefase (17 min.) waarin de vrijwilligers niet werden blootgesteld en het wisten. Deze fase maakte het mogelijk om hun parameters in de normale toestand te meten;
• een fase met mogelijke blootstelling (25 min. 30 sec.): Tijdens deze fase werden de vrijwilligers al dan niet blootgesteld, afhankelijk van de sessie (blootstelling of sham). Noch zij, noch het veldteam wisten of de blootstelling echt was of niet;
• een fase zonder blootstelling (17 min.) om mogelijke effecten na blootstelling te observeren.

De huidtemperatuur en elektrodermale activiteit werden gemeten voor en na de fase van mogelijke blootstelling om te controleren of er een verandering was opgetreden.

In de analyse van de resultaten werden de waarden voor lichaamstemperatuur en geleidbaarheid van de huid vergeleken tussen de blootgestelde en niet-blootgestelde sessies (“sham”).

Het onderzoeksteam heeft een verandering in de huidtemperatuur waargenomen tijdens sessies met blootstelling aan 5G-EMV. Er was een lichte stijging van de temperatuur ter hoogte van het hoofd (alleen na blootstelling) en de nektemperatuur (tijdens en na de blootstelling). Daarnaast heeft het team een lagere elektrodermale activiteit waargenomen tijdens sessies met blootstelling aan 5G-EMV. Het onderzoeksteam concludeert daaruit dat blootstelling aan 5G-EMV reacties van het menselijk lichaam op een geluidsstimulus zou kunnen beïnvloeden. Er zijn ook andere veranderingen in de elektrodermale activiteit waargenomen, die zouden kunnen wijzen op een versnelling van de verwerking van geluidsinformatie door de hersenen.

De onderzoekers benadrukken dat hoewel de resultaten significant zijn, de waargenomen veranderingen in temperatuur en elektrodermale activiteit binnen een normaal bereik blijven voor het menselijk lichaam en zouden kunnen veroorzaakt zijn door iets anders dan blootstelling aan 5G-EMV. Om hier zekerheid over te krijgen, is verder onderzoek nodig, waaronder studies waarin het hier toegepaste protocol wordt herhaald om na te gaan of de resultaten al dan niet vergelijkbaar zouden zijn. Dit zou het mogelijk maken om de conclusies van de studie te bevestigen of te weerleggen.

Het onderzoeksteam belicht een aantal beperkingen aan deze studie. Ten eerste is de blootstelling van vrij korte duur (25 min. en 30 sec.) en het is belangrijk te controleren of dergelijke biologische effecten ook worden waargenomen wanneer de blootstellingsduur langer is. Aan de andere kant adviseert het team om meer deelnemers te betrekken bij toekomstige studies van dit type. Dit zou het mogelijk maken na te gaan of er verschillen zijn tussen subgroepen (bijvoorbeeld mannen/vrouwen), terwijl er in elke subgroep voldoende individuen aanwezig zouden blijven.

We identificeren een reeks kwaliteitscriteria in dit onderzoek:

• de studie werd uitgevoerd als een drievoudig blind onderzoek, wat betekent dat noch de vrijwilligers, noch de persoon die verantwoordelijk is voor het experiment, noch de personen die de gegevens analyseerden wisten welke sessies werden blootgesteld of niet. Het is belangrijk om blind te werken om te voorkomen dat de vooroordelen die onderzoekers zouden kunnen hebben over 5G van invloed zijn op hun interpretatie of verwerking van de resultaten;
• het onderzoek omvatte twee blootstellingssessies per persoon, één echte en de andere een sham (d.w.z. in dezelfde context, maar zonder dat de antenne werd ingeschakeld, dus zonder blootstelling), in willekeurige volgorde;
• de volgorde van de "blootstellings-" en "sham”-sessies (maximaal 1 week tussen beide) werd willekeurig vastgesteld. Dit is een pluspunt van het onderzoek omdat het een mogelijk effect voorkomt dat zou kunnen worden veroorzaakt door de volgorde van de sessies;
• de omgevingstemperatuur en -vochtigheid werden gedurende het hele experiment gecontroleerd.

Kortom, dit is een kwalitatieve studie omdat het onderzoeksteam een aantal belangrijke voorzorgsmaatregelen heeft genomen (hierboven genoemd) die een hoger vertrouwen in de waargenomen resultaten mogelijk maken. De omvang en samenstelling van de steekproef maken het echter niet mogelijk om de resultaten uit te breiden naar een grotere populatie, noch om meer gedetailleerde tests uit te voeren waarbij bijvoorbeeld individuen per leeftijds- of geslachtsgroep zouden worden geobserveerd. We benadrukken het belang van het herhalen van een dergelijke studie met een grotere steekproef.