Publicatie Effecten van radiofrequentie elektromagnetische velden op de cognitieve vaardigheden bij ouderen (60-plussers) – resultaten van een experimentele, gerandomiseerde, dubbelblinde cross-overstudie met schijngroep bij vrouwen en mannen

Hiertoe rekruteerden de onderzoekers vrijwilligers van 60 tot 80 jaar (niet-rokers) die een regelmatige slaapcyclus hadden, geen voorgeschiedenis of bestaand overmatig gebruik van producten zoals cafeïne of alcohol, en die geen behandeling kregen met een mogelijk effect op de hersenen.

De vrijwilligers werden uitgenodigd om 10 nachten in het onderzoekslaboratorium te slapen, met een tussenperiode van telkens één week. Elk van de 10 nachten werd gevolgd door een laboratoriumbezoek overdag. De analyses tijdens de nachten die in het laboratorium werden doorgebracht, worden in een ander artikel behandeld en hier niet besproken. We richten ons hier op de resultaten van de dagbezoeken.

De eerste sessie (1 nacht, 1 dagbezoek) was bedoeld om de deelnemers vertrouwd te maken met het laboratorium, de procedures en de uit te voeren tests.

Elk dagbezoek begon om 13.30 uur en eindigde omstreeks 18.00 uur. De bezoeken bestonden uit 5 fasen:

• Voorbereiding van de deelnemer: aanbrengen van de elektroden op het hoofd en van de RF-EMV-zendantenne op het linkeroor (2 uur).
• Zittend lezen (30 minuten).
• Fysiologische tests: (onderzoek van de pupillen, van de elektrische activiteit van de hersenen enz.) (1 uur).
• Cognitieve taken in verband met aandacht, alertheid en geheugen (1 uur).
• Verwijderen van de elektroden en de antenne.

De blootstelling startte vanaf de leesfase (2) en liep tot het einde van de cognitieve tests (4). De deelnemers werden willekeurig blootgesteld aan een van de volgende drie zaken: (a) RF-EMV van 900 MHz (mobiele telefoon), (b) RF-EMV TETRA (gebruikt door nood- en veiligheidsdiensten, frequentie van 385 MHz), (c) schijngroep: identiek omstandigheden als bij blootstelling aan RF-EMV, maar het blootstellingssysteem wordt niet ingeschakeld. Dat zorgt ervoor dat een eventueel verschil tussen de sessies met blootstelling en met schijnblootstelling veroorzaakt wordt door de blootstelling en niet door een andere parameter binnen de testomgeving die zou verschillen tussen beide groepen. Na de negen sessies werd elke deelnemer blootgesteld aan drie sessies van elk type blootstelling.

Alle testsessies werden dubbelblind uitgevoerd, wat betekent dat noch de onderzoekers noch de deelnemers de blootstelling kenden (RF-EMV 900 MHz / RF-EMV TETRA / schijnblootstelling), om elke invloed, zelfs onbedoeld, op de resultaten te vermijden. De specifieke absorptiesnelheid (SAR) voor het hoofd bedroeg 6 W/kg voor de TETRA-blootstelling en 2 W/kg voor de blootstelling van 900 MHz. De SAR is de eenheid voor de hoeveelheid radiofrequente energie die het lichaam of een deel van het lichaam absorbeert tijdens blootstelling aan RF-EMV.

Om de aandacht van de deelnemers te meten gebruikten de onderzoekers een visuele en auditieve test. De deelnemers kregen de vraag om onregelmatigheden vast te stellen in reeksen van visuele en akoestische stimuli (2 subtests). In een andere test om de aandacht te meten moesten de deelnemers zo snel mogelijk op een knop drukken wanneer ze op het scherm zagen dat 3 van de 7 driehoeken naar beneden of naar boven wezen. Wat de alertheid betreft, moesten de deelnemers een onregelmatigheid vaststellen in de opwaartse en neerwaartse beweging van een balk. Tot slot werd hun geheugenfunctie geëvalueerd met behulp van een visuele test, waarbij er willekeurig cijfers verschenen in een geometrische figuur. De deelnemers kregen de vraag om op een toetsenbord met een gelijkaardige geometrische vorm aan te geven waar de cijfers verschenen. Er waren drie moeilijkheidsniveaus: meteen reageren bij het verschijnen van een cijfer (niveau 1), de positie van het cijfer onthouden en pas reageren wanneer het volgende cijfer verschijnt (niveau 2) of pas reageren na twee cijfers (niveau 3). Voor elke test werden de reactietijd en het aantal juiste antwoorden geregistreerd.

De blootstelling aan RF-EMV had geen of zeer kleine effecten op de cognitieve prestaties van de ouderen in vergelijking met de schijnblootstelling. De onderzoekers vermelden dat die resultaten aansluiten bij andere studies gepubliceerd over het onderwerp. Ze stellen echter voor om de studie te herhalen met een 5G-signaal en een voldoende aantal deelnemers om een grondigere analyses mogelijk te maken. Het klopt ook dat een van de belangrijkste beperkingen van deze studie het geringe aantal deelnemers is.

Deze studie is van goede kwaliteit. De onderzoekers hebben een document opgesteld waarin de methodiek van hun studie nauwkeurig staat beschreven. Bovendien hebben ze alle vereiste criteria nageleefd voor een kwalitatief hoogstaande studie (blinde proeven, blootstellingsinformatie (bijv. SAR), schijnblootstelling enz.). Ze zagen er ook op toe dat belangrijke verstorende factoren werden uitgesloten, zoals overmatig gebruik van alcohol, koffie of medicatie, die een effect kunnen hebben op de cognitieve prestaties en zo de resultaten van het onderzoek kunnen beïnvloeden. Daarnaast planden ze voor de deelnemers ook een sessie om de laboratoriumomstandigheden gewoon te worden, wat mogelijke stress waarschijnlijk verminderde.