Publicatie Effecten van elektromagnetische velden van 4G LTE-technologie (Long Term Evolution) op schildklierhormoondisfunctie en gedragsveranderingen bij adolescente mannelijke muizen

Hiertoe hebben de onderzoekers met drie groepen mannelijke muizen van 4 weken oud gewerkt:

• Voor de eerste groep, de shamgroep of controlegroep, moeten de niet-blootgestelde muizen onder dezelfde omstandigheden worden geplaatst als de blootgestelde maar dan zonder eigenlijke blootstelling (de dieren worden bijvoorbeeld in dezelfde hokken geplaatst, in dezelfde omstandigheden, maar met het blootstellingssysteem uitgeschakeld). Dit zorgt ervoor dat een verschil tussen de twee groepen, indien er een is, toe te schrijven is aan de blootstelling en niet aan een andere parameter binnen de testomgeving die tussen de twee groepen zou verschillen;
• De tweede groep werd gedurende 4 weken gedurende 8 uur per dag blootgesteld aan RF-EMV. De gebruikte frequentie was 1760 MHz, met een blootstellingsvermogen gemeten door de specifieke absorptiesnelheid (SAR) van 4 W/kg voor het hele lichaam. De SAR, wat kort is voor het Engelse “Specific Absorption Rate”, is de meeteenheid, uitgedrukt in watt per kilogram (W/kg), die de hoeveelheid energie van de radiofrequenties meet die het lichaam absorbeert bij blootstelling aan RF-EMV. Om een idee te geven, deze waarde is ongeveer 50 keer hoger dan de limiet die is vastgesteld voor het grote publiek (0,08 W/kg voor het hele lichaam) bij gebruik van een mobiele telefoon.
• Ten slotte werd de derde groep blootgesteld aan lood toegevoegd aan het water dat de muizen dronken. Lood is een zwaar metaal waarvan bekend is dat het hormonen en het zenuwstelsel sterk verstoort. De onderzoekers hebben ook een positieve controlegroep opgenomen, een groep waarop een stof of voorwaarde wordt toegepast waarvan al bekend is dat deze een meetbaar effect veroorzaakt. Aan de hand hiervan kan worden gecontroleerd of de gebruikte test correct werkt, als een referentiepunt om te verifiëren of de tests wel degelijk effecten detecteren wanneer daar sprake van is.

De onderzoekers hebben verschillende parameters gemeten: de evolutie van het gewicht van de muizen, hun lichaamstemperatuur, hun gedrag (activiteit, nervositeit, stemming, nestbouw) en hormoonspiegels in het bloed. Ze analyseerden ook bepaalde genen in de hersenen en schildklieren die betrokken zijn bij hormoonregulering. Een gen is een klein stukje DNA dat de code bevat om een specifiek eiwit te creëren, hier in verband met de schildklieractiviteit. Eiwitten zijn essentieel voor de ontwikkeling en goede werking van het organisme.

De resultaten toonden aan dat muizen die werden blootgesteld aan RF-EMV geen verandering in gewicht, temperatuur of bepaald gedrag vertoonden in vergelijking met de shamgroep. Aan de andere kant werden muizen die waren blootgesteld aan lood actiever, minder angstig en bouwden ze nesten van lagere kwaliteit in vergelijking met de shamgroep. Op het hormonale niveau vertoonden muizen die werden blootgesteld aan RF-EMV een lichte toename van een belangrijk hormoon gerelateerd aan het metabolisme en aan hersenontwikkeling. Muizen blootgesteld aan lood vertoonden meer uitgesproken stoornissen, met een verhoging van de niveaus van twee belangrijke schildklierhormonen en een daling van een hormoon gerelateerd aan stressmanagement, wat het bekende effect van lood op het hormonale systeem bevestigt. De onderzoekers keken ook naar de genactiviteit, waarbij ze opmerkten dat blootstelling aan RF-EMV de activiteit vermindert van bepaalde hersengenen die normaal gesproken bijdragen aan de regulering van schildklierhormonen. Lood daarentegen verstoorde veel meer genen en op verschillende niveaus (hersenen, hypofyse, schildklier).

Samengevat bracht de blootstelling aan RF-EMV geen zichtbare veranderingen met zich in het gedrag of de groei van muizen, maar zorgde het wel voor lichte hormonale en genetische veranderingen.

Deze studie wordt als wetenschappelijk goed uitgevoerd beschouwd: aanwezigheid van een controlegroep (shamgroep), een positieve controle (lood), nauwkeurige controle van de intensiteit van de RF-EMV en blinde analyse van de resultaten (deze voorwaarde is belangrijk omdat het betekent dat onderzoekers niet weten welke muizen worden blootgesteld of niet, om elke invloed op de resultaten te vermijden, zelfs onbedoeld.)

De auteurs wijzen er echter op dat deze studie beperkingen heeft. Het blootstellingsniveau (4 W/kg) ligt zeer ver van de werkelijke omstandigheden: ter vergelijking, de internationale grenswaarde is 0,08 W/kg voor het hele lichaam bij het grote publiek. Het is duidelijk dat muizen een veel hogere dosis kregen dan een mens zou kunnen tegenkomen met een mobiele telefoon. Vervolgens besloeg de studie slechts een periode van 4 weken. Het is daarom niet bekend of er effecten zouden optreden bij langere blootstellingen. Tot slot variëren de resultaten van de schildklierhormonen van studie tot studie: sommige onderzoeken vinden effecten, andere niet, wat onderstreept dat de vraag open blijft en verder werk vereist.

Kortom, deze studie suggereert dat RF-EMV kleine hormonale veranderingen zouden kunnen veroorzaken bij muizen, maar zonder waarneembare gevolgen voor hun gedrag. Deze resultaten moeten met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, aangezien uit ander onderzoek al verschillende of zelfs tegengestelde effecten zijn gebleken. De auteurs benadrukken dan ook de noodzaak van nieuwe studies, met meer realistische blootstellingsniveaus en een langere duur, met name om een beter inzicht te krijgen in de potentiële risico's bij kinderen en adolescenten, die als kwetsbaarder worden beschouwd.